บอกความสามารถและขอบเขต AI ก่อนผู้ใช้เริ่ม
ออกแบบ onboarding, example, limitation และ responsibility ให้ผู้ใช้รู้ว่างานใดทำได้และใครตรวจ
เป้าหมาย: เขียน expectation copy ที่สั้นและตรงผลกระทบ · ใช้เวลาประมาณ 15 นาที
Orient → Explain → Control → Learn
ทุกสถานะต้องช่วยให้ผู้ใช้เข้าใจและทำขั้นตอนต่อไปได้
Orient
บอกขอบเขต สถานะ และสิ่งที่กำลังเกิด
Explain
แสดง source, change, uncertainty และผลกระทบ
Control
ให้แก้ ยกเลิก อนุมัติ undo หรือส่งต่อ
Learn
เก็บ feedback ที่วินิจฉัยได้และ retest
องค์ประกอบประสบการณ์
expectation
ออกแบบ expectation ให้ผู้ใช้เข้าใจและควบคุมผลลัพธ์
แสดงในจังหวะที่เกี่ยวข้อง ไม่ซ่อนในหน้าข้อกำหนดยาว
limitation
ออกแบบ limitation ให้ผู้ใช้เข้าใจและควบคุมผลลัพธ์
บอกงานที่ช่วยได้ ข้อมูลที่ใช้ สิ่งที่อาจผิด และสิ่งที่ผู้ใช้ต้องตรวจก่อนเริ่ม ไม่ใช้คำว่าอัจฉริยะหรือแม่นยำโดยไม่มีหลักฐาน
responsibility
ออกแบบ responsibility ให้ผู้ใช้เข้าใจและควบคุมผลลัพธ์
บอกงานที่ช่วยได้ ข้อมูลที่ใช้ สิ่งที่อาจผิด และสิ่งที่ผู้ใช้ต้องตรวจก่อนเริ่ม ไม่ใช้คำว่าอัจฉริยะหรือแม่นยำโดยไม่มีหลักฐาน
LINE OA
ออกแบบ LINE OA ให้ผู้ใช้เข้าใจและควบคุมผลลัพธ์
บอกงานที่ช่วยได้ ข้อมูลที่ใช้ สิ่งที่อาจผิด และสิ่งที่ผู้ใช้ต้องตรวจก่อนเริ่ม ไม่ใช้คำว่าอัจฉริยะหรือแม่นยำโดยไม่มีหลักฐาน
Dark pattern ของ AI
ใช้คำมั่นกว้าง
ผู้ใช้เชื่อเกินความสามารถ
บอก task-specific limitation
ซ่อน uncertainty
คำตอบดูแน่นอนเกิน evidence
แสดงสาเหตุและ next step
feedback ไม่มี owner
ผู้ใช้รายงานแต่ระบบไม่ดีขึ้น
route, fix และ retest
ออกแบบ interaction จากสถานการณ์
ผู้ช่วย LINE OA ร่างคำตอบแต่ไม่ตรวจราคาและไม่ส่งเอง
กำหนด expectation, status, evidence, control, feedback และ escalation
ดูคำตอบตัวอย่าง
บอกขอบเขตก่อนเริ่ม แสดงสถานะจริงและเวลาคร่าว ๆ ผูกผลกับ source และ uncertainty ให้ preview/diff ก่อนอนุมัติ มี cancel, edit, undo หรือ rollback เก็บ feedback พร้อมเหตุผล และส่งต่อคนเมื่อผลกระทบสูง
- expectation
- status
- source/uncertainty
- control/undo
- feedback
- escalation
บันทึกช่วยจำ
- ทดสอบภาษาไทยกับผู้ใช้จริง ไม่ใช้คำเทคนิคแทนคำอธิบายผลกระทบ
- accessibility และ keyboard/focus ต้องทำงานในทุกสถานะ
สรุปบทเรียนนี้
- บอกขอบเขต
- แสดงหลักฐานและความไม่แน่ใจ
- ให้ควบคุมและเรียนรู้จาก feedback